Línuveiðar

Beita úr aukaafurðum

10.7.2006

Með því að pakka frosinni beitu í poka, nokkurs konar “te”-poka, hafa skapast nýir möguleikar á að nýta hráefni sem að öllu jafnan tollir ekki á krókunum. Upphafið að þessum rannsóknum á beitu til línuveiða hér á landi hófust með Evrópuverkefni (2001-2004) sem hét “Artificial Bait Alternatives, Mainly based on Fish Waste.” (Þróun beitu til línuveiða), en verkefnið var unnið af Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins og Veiðarfærasölunni Dímon ehf í samstarfi við Spánverja og Portúgala.

Verkefnið skilaði miklum árangri og má segja að mestur árangur hafi komið frá íslensku aðilunum sem tókst að framleiða árangursríka beitu með nýstárlegri tækni svo kallaðri snjótækni (einkaleyfi 6396 frá 03.02.04), þar sem frosið hráefnið er kurlað og mótað í passlegar stærðir.

Frá vinstri: Raspað frosið hráefni, mótuð beita og beitan komin í poka

Fljótlega eftir að verkefnið hófst stofnaði Dímon ehf fyrirtækið Aðlöðun - Dímon beitutækni ehf, sem hafði það markmiði að sinna því þróunarstarfi sem fólst í þátttöku í Evrópuverkefninu. Í janúar 2004 voru aðstandendur Aðlöðunar hf búnir að stofna og byggja upp beituverksmiðju á Ísafirði en verksmiðjan var síðan flutt til Súðavíkur í ársbyrjun 2006 þar sem hún starfar í dag. 

Markmið verkefnisins ”Feitt er agnið” sem styrkt er af AVS  er að þróa áfram og framleiða áhrifaríka samsettar beitutegundir fyrir línuveiðar úr vannýttu hráefni með hinni nýju  snjóttækni en aðferðin byggir á því að raspa fryst hráefni og móta í réttar beitustærðir sem síðan er pakkað í trefjaumbúðir (poka). Þessi aðferð hentar vel því það hefur komið á daginn að við uppþíðingu og blöndun á beituhráefni þá virðist ferska lyktin sem fiskurinn laðast að á línunni minnka verulega. Þessi nýja tegund beitu hefur ýmsa kosti fram yfir hefðbundna beitu (síld, makríl, smokkfisk).

Beitan verður ódýr, þar sem  stefnt er að því að  nota ódýrt, vannýtt hráefni, auk þess sem auðvelt og þrifalegt er að beita henni því hver beita er sérpökkuð og alltaf tilbúin á krókinn.  Með vali á beitusamsetningu og stærð beitunnar verður hugsanlega hægt að hafa áhrif á eða velja hvaða fisktegundir og/eða fiskstærðir veiðast hverju sinni. Hér er því komin enn ein leiðin til að auka verðmæti vannýttra fisktegunda og aukahráefnis hér á landi.

Unnið við að beita með pokabeitu, mun þrifalegra en við hefbundna beitingu.

Beita þarf að innihalda efni sem laða fiskinn að henni og hafa rannsóknir í verkefninu einkum beinst að því að skoða áhrif amínósýra en ljóst er að ýmis önnur efni hafa áhrif á virkni beitunnar. Nú eru fyrirliggjandi í gagnagrunni upplýsingar um efnainnihald mismunandi beituhráefnis og með ákveðnum greingaraðferðum er hægt að setja fram tillögur að samsettum pokabeitum sem ættu að gefa sambærilegt eða meira útstreymi af laðandi efnum en hefðbundin beita.

Efnagreiningar hafa sýnt fram á að íblöndun þorskinnyfla í annað beituhráefni svo sem kolmunna og loðnu  gæti gefið góða raun til að ná fram eiginleikum smokkfisks. Mikill ávinningur er að útbúa beitublöndu sem hefur svipaða virkni og smokkfiskur, en smokkfiskur er vinsælasta beitan hér við land.

Vísindamenn frá Hafannsóknastofnun fóru í veiðitilraun út frá Drangsnesi.   Um var að ræða samanburðarpróf á hefðbundinni beitu og sömu beitu raspaðri í poka. Sandsíli var aðallega notað í veiðitilraunina.  Þarna var verið að skoða hvort pökkunin þ.e. pokinn sjálfur hafi neikvæð áhrif á veiðina.  Eins var verið að prófa hvort mismunandi krókastærð  hafi áhrif á veiðina.

Yfirleitt var minni afli á pokabala en á bala við hliðina með sambærilegri hefðbundinni beitu.  Veiðitilraunin kom þó í heildina nokkuð vel út t.d. reyndist ekki marktækur munur á meðalþyngd þess fisks sem veiddist annars vegar á pokabeituna og hins vegar á samanburðarbeituna.   Vísbendingar komu fram um að pokabeitan  veiði síður smáýsu,  en það er mjög mikilvægt ef hægt er að stjórna stærð svo ekki sé minnst á tegund með beitunni. 

Beitning með pokabeitu

Einnig var farið í leiðangur til að prófa beituna á  veiðisvæði út frá Hafnarfirði.   En þar kom á daginn að ekki var marktækur munur á þorski og öðrum afla hvað varðaði pokabeitu og hefðbundna beitu en ýsuaflinn var helmingi meiri á pokabeituna, sem er mjög áhugavert með tilliti til þess hvort hægt sé að gera beituna sérhæfa með tilliti til tegunda.

Hingað til hefur aðallega verið röspuð niður  hefðbundin frosin beita í pokana til að meta hvort umbúðirnar hindri að fiskurinn taki agnið. Kominn er góður grunnur varðandi það að beituumbúðirnar virðast ekki koma í veg fyrir að fiskur laðast að beitunni.  Því er komið að því að prófa annað hráefni í pokana og er þá sérstaklega lögð áhersla á ódýrt hráefni sem ekki er hægt að nýta við hefðbundnar beitingar svo sem kúffiskhrat, loðnu, síldarafskurð og fl. Leitast verður við að prófa beituna á breytilegum árstíma þar sem birta, straumar og fleiri umhverfisþættir eru mismunandi eftir árstímum og geta því haft áhrif á veiðina.

Þátttakendur verkefninu eru :  Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins,  Aðlöðun hf –Dímon Beitutækni og Hafrannsóknastofnunin. Verkefnið er til 2ja ára og styrkt af AVS. Soffía Vala Tryggvadóttir hjá Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins (soffia@rf.is , eða s: 530 8645) gefur nánari upplýsingar um verkefnið.

Til baka, Senda grein, Prenta greinina