Sanhverfu seiði

Þróun aðferða við eldi og slátrun sandhverfu

24.5.2007

Helstu framleiðslulönd eru Spánn og Frakkland þar sem náttúrulegur hiti sjávar er nýttur til eldisins en víðast annars staðar s.s. á Íslandi er jarðvarmi nýttur til eldisins eða notast við endurnýtingarkerfi. Sláturstærð er á bilinu 0.7 kg (eitt ár) til 3 kg (> 2.5 ár). Verð fyrir eldishverfu hefur verið nokkuð stöðugt undanfarin 10 ár og verið á bilinu 900-1000 kr/kg fyrir sandhverfu sem er 3 kg eða stærri.

Lokið er viðamiklu tveggja ára rannsóknarverkefni þar sem unnið var að kortlagningu á kjöreldisaðstæðum og þróun framleiðsluaðferða í sandhverfueldi. Verkefnið var fjármagnað að hluta af AVS en einnig fékkst styrkur til verkefnisins frá Evrópusambandinu.

Stýring hitastigs – mikill ávinningur

Sýnt var fram á verulegan ávinning af því að ala sandhverfuseiði með svokölluðum ,,hitastigströppum”. Lokaþyngd eftir 12 mánuði í eldi var 16-18% hærri í hitastigströppuhópum samanborið við hóp sem alinn var við stöðugt hitastig á seiðastigi. Fóðurnýting var best í hópi (19-16) þ.e. var fyrst alinn við 19°C en síðar lækkaður niður í 16°C á seiðastigi. Kostir strandeldis þar sem jarðhiti er nýttur á seiðastigi til þess að ala sandhverfu við kjörhita eru því ótvíræðir og skila sér í betri vexti og fóðurnýtingu allt að níu mánuðum eftir að hitameðhöndlun lýkur. Niðurstöður úr þessari rannsókn ættu að hvetja framleiðendur á sandhverfu til þess að nýta sér stiglækkandi kjörhitasvið sandhverfu á seiðastigi og ná þannig fram betri framlegð.

Hitatilraun var framkvæmd við raunverulegar framleiðsluaðstæður og því ættu framleiðendur að geta tekið aðferðir beint upp sem koma fram í verklýsingu. Til þess að ávinningur af hitastigströppum skili sér er þó mikilvægt að hægt sé að halda hitasveiflum í lágmarki og að vatngæði séu tryggð þrátt fyrir hitameðhöndlun. Sandhverfuseiði (upphafsþyngd 15.1 g) voru alinn í þrjá mánuði við eftirfarandi skilyrði:

• Einn tilraunahópur sandhverfuseiða var alinn við þrjú stiglækkandi hitastig þ.e. fyrst við 22°C (frá 15-60 g), síðan við 19°C (frá 60-100 g) og að endingu við 16°C (> 100 g).
• Annar tilraunahópur var alinn við tvö hitastig þ.e. 19°C (frá 15-100 g) og 16°C (> 100 g).
• Þriðji hópurinn var alinn á 16°C í gegnum allt framleiðsluferlið.

Þessir þrír hópar voru aldir þrjá mánuði á mismunandi hitastigum, en síðan voru þeir aldir saman í níu mánuði. Eins og áður voru hitastigströppuhópar um 16-18% þyngri eftir þrjá mánuði í eldi og þessi munur var enn til staðar níu mánuðum seinna þrátt fyrir að allir hóparnir hafi á þeim tíma verið aldir við sama hitastig og skilyrði.

Eldisbóndinn (Ásgeir Ásgeirsson) og vísindamaðurinn (Albert K. Imsland) ánægðir með afrakstur tilraunanna	Hluti eldisstöðvar Silfurstjörnunnar. Sandhverfuseiði eru alin í byggingunum til hægri á myndinni og áframeldið fer fram í yfirbyggðum útíkerum.

Slátrunaraðferðir hafa lítl áhrif á gæði

Annar angi af þessu rannsóknarverkefni miðaði að því að kanna áhrif mismunandi aflífgunaraðferða á holdgæði eldissandhverfu. Almennt má segja að mismunandi slátrunarðferðir hafi ekki veruleg áhrif á holdgæði sandhverfu. Það ætti því ekki að hafa umtalsverð áhrif á sláturgæði ef framleiðendur á sandhverfu verða neyddir til þess að taka upp breyttar slátrunaraðferðir vegna velferðarsjónarmiða.

Kannaðar voru ferns konar aflífgunaraðferðir; 1) hefðbundin sláturaðferð (blóðgun og látnir liggja í ískrapa í 1 klst.), gefið rothögg við háfun úr kari og 2) gefið rafstuð með 5 Hz styrkleika (pDC), 3) gefið rafstuð með 80 Hz styrkleika (pDC) eða 4) geymdir ómeðhöndlaðir á ís. Fylgst var með pH gildi í holdi, dauðastirðnun og mæld áferð/harka í holdi. Í þessu verkhluta var einnig unnið með að þróa aðferðir þar sem tölvusjón var notuð til þess að meta áhrif blóðleifa á gæði sláturfisks auk þess sem gæði fiskholds í blóðgaðri og óblóðgaðri eldissandhverfu voru metin með aðstoð reynsluprófa og skynfræðilegra aðferða. Helstu niðurstöður voru þær að innan tveggja vikna frá slátrun hafi blóðleifar (óblóðguð sandhverfa) einungis áhrif á sjónrænt útlit fisksins. Þar sem þessi þáttur er mikilvægur við markaðssetningu er því nauðsynlegt að tryggja að sandhverfa sé vel blóðguð við slátrun.

Framkvæmdaraðilar vilja þakka AVS rannsóknarsjóði fyrir stuðning við verkefnið (R 032 05) en jafnframt var hluti af rannsóknum fjármagnaður með styrk frá Evrópusambandi (contract: 508070 TURPRO). Íslenskir þáttakendur í verkefninu voru Silfurstjarna og Akvaplan niva. Soffíu Völu Tryggvadóttur hjá Rannsóknarstofnun Fiskiðnaðarins (Matís) eru einnig færðar þakkir fyrir tæknilega aðstoð við úrvinnslu sýna.

Skýrsla verkefnisstjóra "Skilgreining kjöreldisaðstæðna og þróun nýrra framleiðsluaðferða í sandhverfueldi"

Til baka, Senda grein, Prenta greinina