Fréttir
Kollagen úr grásleppuhvelju
BioPol sjávarlíftæknisetur á Skagaströnd, Háskólinn á Akureyri, og Seanergy í Færeyjum hafa um nokkur misseri unnið að verkefni er miðar að nýtingu á grásleppuhvelju til kollagenframleiðslu. Grásleppuhvelju (1.700 kg) var safnað á Íslandi og hún send til vinnslu í verksmiðju Seanergy í Færeyjum. Gæði og eiginleikar afurðarinnar voru borin saman við kollagen unnið úr ufsaroði. Afurðin sem framleidd var úr hvelju var dekkri og hafði meiri seigju en kollagen úr ufsaroði.
Hrognkelsi (Cyclopetrus lumpus) eru nær eingöngu veidd til þess að hirða hrogn grásleppunnar. Restinni þ.e. hausum, hveljum, innyflum og vöðvum er hent aftur í sjóinn. Að þessu leyti er tegundin vannýtt og talsverðir möguleikar á að auka verðmæti aflans með bættri nýtingu. Meginmarkmið verkefnisns var að kanna hvort hægt væri að nýta grásleppuhvelju til framleiðslu á kollageni sem nýta mætti í snyrtivörur.
Grásleppuhvelju, um 1.700kg, var safnað á Íslandi, hún hraðfryst og send til Seanergy í Eiði í Færeyjum. Jafnframt var lagt mat á magn og hlutföll þeirra grásleppuafurða (skipt niður í hold, hvelju og hausa) sem gera má ráð fyrir að fari forgörðum við grásleppuveiðar miðað við veiði síðastliðinna ára. Grásleppuveljan var tekin til vinnslu í veksmiðju sem stundar framleiðslu á kollageni úr færeysku fiskroði.
Í kjölfar framleiðslunnar voru sýnishorn send til Junca Gelatins á Spáni þar sem framkvæmdar voru úttektir á gæðum og eiginleikum afurðarinnar. Efnaeiginleikar og gæðaþættir voru bornir saman við kollagagen úr roði sem framleitt er af Seanergy. Niðurstöður verkefnisins gefa til kynna að miðað við 5000 tonna grásleppuafla sé ríflega 3000 tonnum kastað í hafið aftur. Rúmlega 1.100 tonn af því er grásleppuhvelja.Engin tæknileg vandkvæði komu upp við vinnslu á hveljunni en vinnslunýting varð hins vegar aðeins um 3%.
Gæði framleiðslunnar urðu ekki nægjanlega góð í samanburði við hefðbundna framleiðslu. Fyrst og fremst voru það litur, seigja og gangsæi sem voru utan framleiðsluviðmiða. Talið er að í vinnsluferlinu hafi ekki tekist að fjarlægja nægjanlega vel fiskprótein og önnur efni sem voru áföst hveljunni þegar hún var tekin til vinnslu og þau hafi haft áhrif á gæði framleiðslunnar. Unnið verður áfram að því að finna leiðir til að nýta aukaafurðir hrognkelsa.
Tilvísunarnúmer AVS: R 093-09
